نحوه اجرای وال پست پنجره | آموزش اصولی والپست اطراف پنجره

اجرای صحیح والپست پنجره یکی از مهم‌ترین مراحل در مقاوم‌سازی دیوارهای غیرسازه‌ای است. ناحیه اطراف پنجره به دلیل ایجاد بازشو در دیوار، بیشترین تمرکز تنش را دارد و در صورت اجرای نادرست، می‌تواند در زمان زلزله یا نشست سازه دچار ترک، ریزش یا شکست دیوار شود. به همین دلیل، اجرای اصولی والپست اطراف پنجره طبق ضوابط آیین‌نامه‌ای، نقش بسیار مهمی در افزایش ایمنی ساختمان دارد.

در این مقاله، به‌صورت کامل و مرحله‌به‌مرحله نحوه اجرای والپست پنجره را بررسی می‌کنیم و نکات اجرایی، فنی و اشتباهات رایج آن را توضیح می‌دهیم.

والپست پنجره چیست و چرا اهمیت دارد؟

والپست پنجره به مجموعه‌ای از اجزای فلزی یا تقویتی گفته می‌شود که در اطراف بازشو پنجره (بالا، کناره‌ها و گاهی پایین) اجرا می‌شود تا دیوار اطراف پنجره در برابر نیروهای جانبی مانند زلزله مقاوم شود.

در واقع، حذف بخشی از دیوار برای ایجاد پنجره باعث کاهش یکپارچگی دیوار می‌شود. اگر از والپست اطراف پنجره استفاده نشود:

• ترک‌های مورب اطراف پنجره ایجاد می‌شود

• دیوار در زلزله دچار ریزش موضعی می‌شود

• قاب پنجره تغییر شکل می‌دهد

• خطر جانی و مالی افزایش پیدا می‌کند

انواع والپست اطراف پنجره

قبل از اجرا، باید بدانیم والپست پنجره می‌تواند به شکل‌های مختلفی اجرا شود:

1. والپست عمودی کنار پنجره

در دو طرف پنجره اجرا می‌شود و وظیفه مهار دیوار در راستای ارتفاع را دارد. این نوع والپست معمولاً از:

• نبشی

• ناودانی

• پروفیل قوطی
  ساخته می‌شود.

2. والپست افقی بالای پنجره

در قسمت فوقانی پنجره نصب می‌شود و مانع انتقال تنش به قسمت بالای دیوار می‌گردد. این بخش اهمیت بسیار زیادی دارد چون بیشترین تمرکز تنش در بالای بازشو ایجاد می‌شود.

3. ترکیب والپست با میلگرد بستر

در اجرای مدرن، استفاده از میلگرد بستر در کنار والپست اطراف پنجره باعث افزایش یکپارچگی دیوار و کاهش ترک‌خوردگی می‌شود.

نحوه اجرای وال پست پنجره (مرحله به مرحله)

مرحله 1: بررسی نقشه و محل دقیق بازشو

قبل از اجرا، محل پنجره باید دقیقاً مطابق نقشه معماری مشخص شود. فاصله پنجره تا ستون‌ها و دیوارهای کناری اهمیت زیادی دارد. حتما توصیه می‌کنم که مقاله ضوابط اجرای والپست را بخوانید.

مرحله 2: اجرای والپست‌های عمودی اطراف پنجره

در این مرحله:

• والپست‌های عمودی در دو طرف پنجره نصب می‌شوند

• اتصال به سقف و کف به صورت لغزشی (کشویی) انجام می‌شود

• از جوش مستقیم به تیر و ستون خودداری می‌شود

این کار باعث می‌شود دیوار در هنگام زلزله بتواند تغییر شکل دهد بدون اینکه ترک شدید ایجاد شود.

مرحله 3: نصب والپست افقی بالای پنجره

والپست افقی معمولاً به ۲ صورت نبشی و ناودانی در بالای پنجره نصب می‌شود و به والپست‌های عمودی متصل می‌گردد.

نکته مهم در اجرای والپست پنجره این است که والپست افقی نباید باربر باشد و فقط نقش مهار دیوار را دارد.

مرحله 4: اجرای میلگرد بستر در اطراف پنجره

برای افزایش مقاومت دیوار:

• میلگرد بستر در رج‌های بالا و پایین پنجره اجرا می‌شود

• اتصال میلگرد بستر به والپست انجام می‌شود

• فاصله استاندارد میلگردها رعایت می‌گردد

توصیه می‌کنم که مقاله میلگرد بستر چیست را در مستر والپست بخوانید.

مرحله 5: دیوارچینی و اجرای نهایی

پس از نصب کامل والپست اطراف پنجره:

• دیوارچینی انجام می‌شود

• درز انقطاع رعایت می‌گردد

• از ملات مناسب استفاده می‌شود

در پایان، قاب پنجره بدون تنش و ترک نصب خواهد شد.

ضوابط مهم اجرای والپست پنجره طبق آیین‌نامه

در اجرای اصولی والپست اطراف پنجره رعایت ضوابط آیین‌نامه‌ای و دستورالعمل‌های نظام مهندسی کاملاً ضروری است. ناحیه پنجره به دلیل وجود بازشو، یکی از ضعیف‌ترین نقاط دیوار محسوب می‌شود و هرگونه خطا در اجرا می‌تواند باعث ترک‌خوردگی یا حتی ریزش موضعی دیوار در زمان زلزله شود. به همین دلیل، آیین‌نامه‌ها تأکید ویژه‌ای بر نحوه اجرای والپست پنجره دارند.

یکی از مهم‌ترین ضوابط، رعایت فاصله استاندارد والپست‌ها در اطراف پنجره است. والپست‌های عمودی باید در فاصله مناسب از لبه بازشو اجرا شوند تا بتوانند به‌درستی نیروهای جانبی را به کل دیوار منتقل کنند. این فاصله‌ها معمولاً بر اساس ارتفاع دیوار، ابعاد پنجره و نوع مصالح دیوار تعیین می‌شوند و عدم رعایت آن‌ها باعث کاهش عملکرد والپست خواهد شد.

نکته بسیار مهم دیگر در اجرای والپست پنجره، نحوه اتصال آن به سازه است. طبق ضوابط، اتصال صلب و جوش مستقیم والپست به تیر و ستون ممنوع است. اتصال باید به‌صورت کشویی یا لغزشی انجام شود تا در هنگام زلزله، دیوار بتواند تغییر شکل نسبی داشته باشد و تنش‌های مخرب به آن منتقل نشود. این موضوع یکی از پرتکرارترین خطاهای اجرایی در پروژه‌های ساختمانی است.

همچنین طبق آیین‌نامه، والپست اطراف پنجره نباید نقش باربر داشته باشد. وظیفه اصلی والپست صرفاً مهار دیوار غیرسازه‌ای است و نباید وزن سازه یا بارهای قائم به آن منتقل شود. در صورتی که والپست به‌اشتباه به‌عنوان عضو باربر اجرا شود، نه‌تنها عملکرد صحیحی نخواهد داشت بلکه می‌تواند باعث تمرکز تنش و آسیب به دیوار شود.

در نهایت، آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی، استفاده همزمان از والپست و میلگرد بستر در اطراف پنجره را به‌شدت توصیه می‌کنند. میلگرد بستر باعث افزایش یکپارچگی دیوارچینی در نواحی بالا و پایین پنجره شده و در کنار والپست پنجره، نقش مؤثری در کنترل ترک‌ها و افزایش ایمنی دیوار ایفا می‌کند. این ترکیب، یکی از بهترین روش‌های مقاوم‌سازی دیوارهای دارای بازشو محسوب می‌شود.

اشتباهات رایج در اجرای والپست پنجره

❌ جوش مستقیم والپست به تیر و ستون
❌ حذف والپست افقی بالای پنجره
❌ عدم استفاده از میلگرد بستر
❌ اجرای نادرست درز انقطاع
❌ استفاده از پروفیل غیراستاندارد

این اشتباهات باعث کاهش شدید ایمنی دیوار می‌شوند.

جمع‌بندی: چرا اجرای صحیح والپست اطراف پنجره حیاتی است؟

اجرای اصولی والپست پنجره یکی از مهم‌ترین عوامل جلوگیری از ترک‌خوردگی و ریزش دیوارهای اطراف بازشو است. اگر این بخش به‌درستی اجرا نشود، حتی مقاوم‌ترین دیوارها نیز در برابر زلزله آسیب‌پذیر خواهند بود.

با اجرای استاندارد والپست اطراف پنجره و استفاده همزمان از میلگرد بستر، می‌توان ایمنی ساختمان را افزایش داد، عمر دیوار را بیشتر کرد و از افزایش هزینه تعمیرات در آینده جلوگیری نمود.